جلسه اول نشست اقتصاد غیررسمی با حضور پروفسور اشنایدر برگزار شد


به گزارش روابط عمومی موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، اولین نشست از سلسله نشست‌های اقتصاد غیررسمی با حضور پروفسور فردریک اشنایدر در موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی برگزار شد. این نشست با همت موسسه عالی پژوهش و با همکاری موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی برگزار شد.

در این جلسه علاوه بر پروفسور اشنایدر، آقای دکتر نیلی ریاست موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی و آقای دکتر غفاری ریاست موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی نیز به ارائه سخنرانی پرداختند.

در ابتدای جلسه، آقای دکتر مسعود نیلی بحث‌هایی مقدماتی در مورد ورود به بحث اقتصاد غیررسمی ارائه کردند و عنوان کردند که تعاریف متعددی برای اقتصاد غیررسمی وجود دارد و از آن تحت عناوین متفاوتی مانند اقتصاد غیررسمی، سایه‌ای، زیرزمینی، موازی، سیاه، خاکستری و ... نام برده می‌شود.

مشاور اقتصادی رئیس‌جمهور در ادامه به ماهیت مبهم این نوع اقتصاد اشاره کرد که به علت محدودیت‌های زیادی که درزمینه شناخت و تعریف آن‌ها وجود دارد، برآوردهای موجود نیز دچار نقصان است.

دکتر نیلی اقتصاد غیررسمی یا اقتصاد سایه‌ای را به سه بخش فعالیت‌های غیرقانونی، قانونی ثبت‌نشده و اقتصاد سایه تقسیم کرد. فعالیت‌های غیرقانونی شامل مواردی است که به علت غیرقانونی بودن ثبت نمی‌شوند. مورد دوم فعالیت‌هایی در اندازه‌های کوچک در بخش‌های کشاورزی و بازار و یا مواردی مانند فعالیت‌های زنان خانه‌دار را شامل می‌شود. مورد سوم هم فعالیت‌هایی هستند که غیرقانونی نیستند اما به دلایلی مانند فرار مالیاتی و پرداخت بیمه، تعمداً حاضر به ثبت فعالیت‌های خود نیستند.

رئیس موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی در ادامه به ارائه نتایج یک طرح تحقیقاتی با مشارکت خود و آقای دکتر عباس خندان پرداخت. این مطالعه برآوردهایی از اقتصاد غیررسمی ایران، در سال‌های مختلف ارائه کرده است. این برآورد برای سال 1368 در بیشترین اندازه خود حدود 40 درصد است  که در سال 1389 به 30 درصد تقلیل پیدا کرده و مجدداً در سال 1393به حدود 35 درصد افزایش پیدا کرده است.

در ادامه آقای دکتر غفاری ریاست موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی سخنانی در مورد ضرورت اقتصاد غیررسمی برای رفع ناپایداری مالی در صندوق­های بیمه­ای و ازجمله سازمان تأمین اجتماعی ارائه کردند. دکتر غفاری به بحران صندوق‌های بازنشستگی اشاره کردند و عنوان کردند که تنها صندوقی که در مرز بحران قرار دارد و هنوز بحرانی نشده است، سازمان تأمین اجتماعی است. توصیه‌های زیادی برای اصلاحات در صندوق‌ها ارائه شده است، اما یکی از راه­حل­های تأثیرگذار در اقتصاد غیررسمی نهفته است.

این متخصص اقتصاد سلامت در ادامه شناسایی و مطالعه اقتصاد غیررسمی را راهکاری برای رفع مشکلات صندوق‌های بیمه‌ای نام برد و عنوان کرد، درصورتی‌که بتوان از حجم این اقتصاد در ایران تنها حدود 10 تا 20 درصد آن را شناسایی و ترغیب به مشارکت در پرداخت حق بیمه کنیم، بسیاری از مشکلات فعلی صندوق‌ها حل می‌شود.

در ادامه پروفسور اشنایدر سخنرانی خود را با عنوان «اقتصاد غیررسمی در ایران، کشورهای همسایه و کشورهای جهان» شروع کردند و نتایج تحقیقات خود را در این حوزه‌ها را ارائه کردند.

پروفسور اشنایدر در ابتدا به معرفی فعالیت‌های اقتصاد غیررسمی و دلیل مشاهده نشدن آن‌ها پرداخت. ایشان فعالیت‌های غیررسمی را به فعالیت‌های مجرمانه غیرقانونی (زیرزمینی)، فعالیت‌های در مقیاس کوچک (بخش غیررسمی) و فعالیت‌هایی که با انگیزه‌های اقتصادی پنهان می‌شوند (اقتصاد سایه) تقسیم‌بندی کرد.

این متخصص شناخته‌شده اقتصاد غیررسمی، در ادامه با تمرکز بر اقتصاد سایه به بررسی علل و دلایل افراد برای پنهان شدن و ثبت نکردن فعالیت‌هایشان پرداخت. طبق نظر او، نرخ حق بیمه و مالیات، قوانین ناکارآمد و دخالت‌های غیر قیمتی دولت، بیکاری و بی‌اعتمادی به دولت از مهم‌ترین دلایل رشد این فعالیت‌ها هستند.

همچنین پروفسور اشنایدر در ادامه به مشکلات مربوط به‌اندازه گیری و تخمین فعالیت‌های حوزه اقتصاد غیررسمی پرداخت و عنوان کرد که این‌گونه فعالیت‌ها با توجه به ماهیت پنهانی که دارند، اندازه‌گیری و تخمین آن‌ها با روش‌های مختلفی انجام می‌گیرد که عمل بسیار سخت و غیرمطمئنی است. ایشان اختلاف در مقادیر برآوردی را تا حدی به این مشکل مربوط دانستند.

این استاد دانشگاه جان کپلر اتریش، سه روش مراجعه مستقیم پیمانی، استفاده از متغیرهای جانشین و پروکسی و روش آماری مبتنی بر علت‌ها و نشان‌گرها (MIMIC) را به‌عنوان روش‌های اصلی برآورد اقتصاد غیررسمی مطرح کردند. ایشان همه روش‌ها را دارای مزایا و معایب مربوط به خود دانستند و تأکید داشتند که برای درک دقیق‌تر با توجه به غیرقابل مشاهده بودن اقتصاد غیررسمی، بهتر است که هر سه روش مورداستفاده قرار گیرند و نتایج آن با یکدیگر مقایسه شوند.

در انتها نیز آقای پروفسور اشنایدر به پرسش های حضار پاسخ گفتند. نشست های بعدی اقتصاد غیر رسمی در سالن اجتماعات ستاد مرکزی سازمان تامین اجتماعی با عناوین «اقتصاد غیر رسمی دیجیتال» و «نیروی کار و اقتصاد غیر رسمی» برگزار می شود.

 

به گزارش روابط عمومی موسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی، نشست تخصصی «سنجش و پایش میزان رضایت‌مندی و حقوق مشتری در سازمان تامین

به گزارش روابط عمومی موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، نشست «ارزیابی میزان رضایت کارکنان از اجرای ضابطه نحوه محاسبه و پرداخت مزایای ارزشی